Jeszcze kilka lat temu pałac Taczanowskich w Rudzie pod Wieluniem wydawał się skazany na zapomnienie. Opuszczony, zniszczony i pozbawiony odpowiedniej opieki niszczał z każdym rokiem coraz bardziej. Dziś jednak ta wyjątkowa XIX-wieczna rezydencja rodu Taczanowskich przechodzi niezwykłą przemianę i odzyskuje dawny blask. Dzieje się to dzięki zaangażowaniu Stowarzyszenia „Tacy Sami” z Wielunia oraz wsparciu programu „Łódzkie dla zabytków”. Pałac powraca do dawnej świetności. Zostanie nie tylko uratowany, ale otrzyma także zupełnie nową funkcję. Dawna rezydencja będzie miejscem pomocy, rehabilitacji, edukacji i aktywności lokalnej, otwartym dla mieszkańców regionu.
Historia pałacu sięga 1851 roku. Wtedy to Emanuel Taczanowski rozpoczął jego budowę. Powstała okazała budowla w stylu neorenesansowym wyróżniająca się elegancją bryły ozdobionej czterokolumnowym portykiem, balkonami oraz pięknym usytuowaniem , stworzonym przez otaczający go park. Powstała reprezentacyjna siedziba, która stała się centrum życia majątku i symbolem jego rozwoju.
Po II wojnie światowej dawny świat ziemiańskiej rezydencji przestał istnieć. Majątek został przejęty przez państwo, a w pałacu urządzono mieszkania oraz bibliotekę. Z czasem budynek zaczął podupadać. Po likwidacji Państwowego Gospodarstwa Rolnego pozostawiony bez opieki coraz bardziej niszczał, tracąc dawną świetność.
Mimo zniszczeń przetrwały fragmenty historycznego wyposażenia, między innymi drewniane parkiety, drzwi, boazerie oraz dekoracje, które przypominały o wyjątkowej przeszłości tego miejsca. Przez lata wydawało się jednak, że uratowanie pałacu będzie niemal niemożliwe.
Przełom nastąpił w 2020 roku, kiedy rezydencję wraz z parkiem i zabudowaniami gospodarczymi kupiło Stowarzyszenie „Tacy Sami”. Organizacja dostrzegła w niszczejącym zabytku nie tylko wartość historyczną, ale przede wszystkim szansę na stworzenie miejsca potrzebnego ludziom.
W ramach projektu „Ruda” najpierw wyremontowano dawne zabudowania gospodarcze, gdzie rozpoczęły działalność Warsztaty Terapii Zajęciowej dla osób z niepełnosprawnościami. Powstaje także ogród sensoryczny, a w przyszłości w pałacu rozpocznie działalność Dom Dziennego Pobytu dla seniorów, miejsce aktywizacji zawodowej oraz Muzeum Wsi i Rolnictwa.
Prace przy samym pałacu obejmują między innymi zabezpieczenie konstrukcji, remont fundamentów, piwnic, elewacji oraz wymianę stolarki. Odtwarzane są również historyczne detale architektoniczne, dzięki czemu budynek stopniowo odzyskuje wygląd sprzed lat.
W odbudowę zabytku włączył się samorząd województwa łódzkiego. Dzięki środkom z programu „Łódzkie dla zabytków” możliwe jest prowadzenie kolejnych prac konserwatorskich, które przybliżają zakończenie tej wyjątkowej inwestycji.
Historia pałacu w Rudzie pokazuje, że zabytki mogą otrzymać drugie życie. To miejsce, które miało stać się ruiną, w przyszłości ma być przestrzenią spotkań, wsparcia i współpracy. Dawna rezydencja Taczanowskich znów zaczyna tętnić życiem, tym razem służąc nie jednej rodzinie, lecz całej lokalnej społeczności.
źródło: Urząd Marszałkowski Woj. Łódzkiego
fot. Marcin Romanik
